Alman siyaset felsefecisi Hannah Arendt, “Eğitim, dünyayı ona karşı sorumluluk alacak kadar sevip sevmediğimize karar verdiğimiz noktadır” der. Günümüzde sanat kurumları, kültürel mirası fiziksel olarak sergilemenin ötesine geçerek toplumla bağ kuran eğitim programlarına öncelik veriyor.
Türkiye’de bu vizyonun en güçlü temsilcilerinden biri olan İş Sanat, bu yıl sanat yolculuğunda 26’ncı yaşını kutluyor. Yetişkinlere ve çocuklara yönelik öğrenme programlarını yıllar geçtikçe artıran İş Sanat, Türkiye İş Bankası’nın zengin sanat eserleri koleksiyonunu da Anadolu’daki sanatseverlerle buluşturuyor.
İş Sanat Genel Müdürü Zuhal Üreten, öğrenme programları ve “Herkes İçin Sanat: Anadolu Sergileri” projesini The Art Newspaper’a anlattı.
Anadolu Sergileri: Mavinin Sırları, İş Bankası İznik Şubesi
İş Sanat, yetişkinlere ve çocuklara yönelik öğrenme programlarına büyük bir önem veriyor. Bu etkinliklerle neler amaçlanıyor?
İş Sanat bünyesinde yürüttüğümüz öğrenme programları, ziyaretçilerimizle kalıcı bir bağ kurmanın en güçlü yollarından biri. Günümüz sanat izleyicisi; galeriler, müzeler, konser salonları gibi sanat kurumlarının yalnızca etkinlik düzenlenen, eser sergilenen, tek taraflı, izleyenin pasif kaldığı durağan mekânlar değil; izleyiciyi önemseyen, etkileşime imkân veren, öğrenme imkânı sunan, kültürel hafızayı geliştiren, canlı tutan ve erişilebilirliği merkeze alan çok katmanlı yapılar olmasını talep ediyor.
Çocuklara yönelik ücretsiz atölyelerimizde kültürel miras, doğa bilinci, kent kültürü, drama ve finansal okuryazarlık gibi farklı alanları yaratıcı üretim süreçleriyle buluşturuyoruz. Müze turları ile başlayan bu atölyelerimizde çocukların sanat eserleriyle yakınlaşmalarını, bağlantı kurmalarını önemsiyoruz.
Yetişkinlere yönelik programlarımızda sanat tarihinden arkeolojiye, mimarlıktan edebiyata, kent hafızasından sinemaya uzanan geniş bir içerik yelpazemiz var. Öğrenme programlarımızın son durağı ise İş Vapur oldu.
“Herkes İçin Sanat: Anadolu Sergileri” projesi nasıl doğdu? Geçtiğimiz on bir ayda pek çok ilde sergiler açtınız. Proje şu anda ne aşamada?
Bini aşkın sanatçıya ve üç bine yakın esere ev sahipliği yapan Türkiye İş Bankası Sanat Eserleri Koleksiyonu’ndaki eserlerin önemli bir kısmı geçtiğimiz yüzyılda bankamızın Anadolu’nun farklı kentlerindeki şubelerinde sergilenmiş, bu şubeler küçük birer sanat durağı işlevi görmüştü. Anadolu Sergileri için bu köklü gelenekten ilham aldık; büyük önem taşıyan eserleri ülkemizin dört bir köşesindeki sanatseverlerle yeniden buluşturmak istedik.
Koleksiyonumuzdaki eserlere erişilebilirliği sağlamak, sanata olan ilgi ve sevgiyi artırmak üzere çıktığımız bu yolculuk, geçtiğimiz temmuzda Denizli’nin Çal ilçesinde başladı; on bir ayda Milas, Gelibolu, Kocatepe, Antakya, Midyat, Edremit, İznik, Pozcu, Lüleburgaz, Amasra ve Çarşamba olmak üzere 12 farklı durağa uğradık.
Anadolu Sergileri yalnızca eserlerin taşınmasından ibaret bir proje değil; farklı birer tema çerçevesinde kurguladığımız her mini sergiyi çocuk atölyeleri ve uzman sanat tarihçilerinin katılımıyla desteklemeye özen gösterdik. Sergilerimizin gördüğü yerel ilgi bizi çok memnun etti ve kısa süre içinde Mercury Excellence Awards, MarCom, Sardis, Toplumsal Fayda ve İstanbul Marketing Awards gibi platformlardan kazandığımız ödüller, projenin devamı konusunda bizi teşvik etti.
Anadolu’daki sanatseverler bu sergileri nasıl karşıladı?
Kamu yöneticilerinden iş insanlarına, öğretmen ve öğrencilerden yoldan geçerken uğrayan tesadüfi konuklara kadar çok çeşitli bir ziyaretçi profilimiz var. Bu ziyaretçi çeşitliliğinin geri bildirimlerinden sanatla buluşma konusundaki istek ve ihtiyacı da daha iyi anladık. Atölyelerimize miniklerin gösterdiği neşeli ve meraklı ilgi de görülmeye değer. Yılın ikinci yarısında da Anadolu’nun farklı il ve ilçelerine yeni seçkilerle gitmeyi planlıyoruz.
“Yaşayan bir buluşma alanı”
Öğrenme programlarınızın ana mekânı BlackBox’ta sanat, tarih, mimari, arkeoloji, kent kültürü gibi alanlarda konuşmalar gerçekleşiyor. Bunlar, sanat hayatımıza neler katıyor?
Türkiye İş Bankası Resim Heykel Müzemizin bulunduğu İstiklal Caddesi ve çevresi, Atatürk Kültür Merkezi, İKSV, Pera Müzesi, Meşher ve Salt Beyoğlu gibi pek çok kültür-sanat kurumuna ev sahipliği yapıyor. Müzemizin içinde yer alan ve öğrenme programlarımızın ana mekânı olan BlackBox’ı da yalnızca bir etkinlik salonu olarak değil, disiplinler arası düşüncenin dolaşıma girdiği, yaşayan bir buluşma alanı olarak kurguladık.
Sanatın farklı dallarını multidisipliner olarak ele alan seminerler, sertifika ve konferans programları düzenliyoruz. Çünkü bugün sanat tarihini mimarlıktan, kent hafızasını arkeolojiden, edebiyatı görsel kültürden ayrı düşünmek mümkün değil.
Erken yaşta sanatla buluşmak çocuklara nasıl bir katkı sağlıyor?
Çocukların erken yaşta sanatla temasının yalnızca estetik bir gelişim oluşturmaktan ibaret olmadığı kanaatindeyim; uzmanlar bu yolla hayal güçlerini, gözlem becerilerini ve kendilerini ifade kapasitelerini de geliştirdiğini söylüyor. Bu nedenle çocuk atölyelerimizi yalnızca eğlenceli etkinlikler olarak değil, geleceğin yetişkinlerinin gelişimine katkı sağlama imkânı olarak da görüyoruz. Ücretsiz katılımla sürdürmemizin nedeni de bu imkânı mümkün olduğunca fazla çocuğa ulaştırabilmek, eğitimde fırsat eşitliğine kendi çapımızda destek olmak. Bugüne dek atölyelerimize 500 bini aşkın çocuk ve genç katıldı.
Bununla beraber Türkiye İş Bankası Müzesi’ndeki finansal okuryazarlık odaklı etkinlikleriniz ve lise öğrencilerine ücretsiz sunduğunuz “İş’te Ekonomi” atölyeleriniz ilk dönemini tamamlıyor.
2007’den bu yana İstanbul’da Eminönü’nde hizmet veren Türkiye İş Bankası Müzesi’nde uzun yıllardır yürüttüğümüz finansal okuryazarlık programları, gençlerin günlük hayatlarında çok somut karşılığı olan bir konuyu, uzmanların eşliğinde, daha detaylı ele almalarına kapı aralıyor. Para, tasarruf, bütçe, üretim ve tüketim dengesi gibi başlıkları etkileşimli bir yöntemle, teorik bilgiyi uygulamalara dönüştürerek öğreniyorlar. Ekonomiyle bu kadar gündelik ve anlaşılır bir zeminde karşılaşmaları, konuyu soyut bir ders başlığı olmaktan çıkarıyor. Aynı zamanda Türkiye’nin iktisadi geçmişiyle bugünün ekonomik alışkanlıkları arasında bağ kurmalarını da sağlıyor.
Sergilerden geriye değerli sergi kitapları ile kataloglar kalıyor. Bu alandaki çalışmalarınızı nasıl yürütüyorsunuz?
Yayın çalışmalarımızı sergilerin yan ürünü olarak değil, düşünsel devamı olarak görüyoruz. Bir sergi belli bir süre izleyiciyle buluşuyor; ancak iyi hazırlanmış bir sergi kitabı veya katalog, o çalışmanın araştırma boyutunu kalıcı hâle getiriyor ve bir başvuru kaynağı niteliği taşıyor. Bu nedenle yayınlarımızda küratoryal metinler, sanat tarihçileri ve araştırmacıların katkılarıyla sergiyi kapsamlı şekilde ele alıyoruz. Çocuklar için hazırladığımız kitaplarda da sanat eserlerini, sanat tarihini ve önemli sanatçılarımızı eğlenceli ve öğretici bir dille anlatmaya özen gösteriyoruz. Türkiye’de sanat yayıncılığı alanında nitelikli ve erişilebilir kaynak üretiminin çok önemli olduğunu düşünüyorum.