Performans sanatının öncüsü Marina Abramovic’in “ ’ta zaman doğrusal değildir. Aynı koridorda yüzyıllar arasında yürürsünüz” dediğini okuyunca The European Fine Art Fair’ı yani TEFAF’ı daha çok merak ediyor insan değil mi? 1988’den bu yana TEFAF, müze koleksiyonlarının gözde eserlerinin sergilendiği dünyanın en prestijli sanat fuarlarından biri olarak kabul ediliyor. Bu konumunun arkasında, koleksiyonerleri ile galericiler arasında güven temelli bir ilişki kuran yapısı ve kâr amacı gütmeyen bir vakıf olarak faaliyet göstermesi yatıyor. Kuruluşundan itibaren fuar, Maastricht’te dünyanın dört bir yanından sanat tüccarlarını, galericileri, müze küratörlerini, ekspertiz ekiplerini ve koleksiyonerleri bir araya getiriyor. Fuarın çıkış noktası ise Eski Ustalar - Old Masters tabloları ile antika tüccarlarını aynı platformda buluşturacak bir alan yaratma fikrine dayanıyor.
Rekabet çağında “geleneksellik”
Bugün neredeyse her kıtada düzenlenen sanat fuarları, küresel
sanat piyasasının ulaştığı ölçeği gözler önüne seriyor. 2026 itibarıyla Orta Doğu merkezli yeni fuarların da sahneye çıkmasıyla rekabet daha da görünür hale geldi. Ancak hızla dönüşen sanat dünyasına rağmen TEFAF, her yıl gelenekselliğin ihtişamını koruyan nadir organizasyonlardan biri olarak öne çıkıyor. Bu süreklilik,büyük ölçüde güven odaklı fuarcılık anlayışı ve koleksiyonerlerle kurduğu kalıcı bağlar sayesinde mümkün
oluyor. Evet, dünyanın her yerinde fuar düzenlenebilir, fakat tüm bu gelişmelere temkinle yaklaşmak ve etik değerler etrafında şekillenen bir anlayışı desteklemek süreklilik açısından verimi ve güveni getiriyor. TEFAF’ın kurucularından David Koetser’in çeşitli röportajlarda vurguladığı gibi, fuar daha ilk ve kısa sürede sanat piyasasının en güvenilir buluşma noktalarından biri haline geldi.
Diğer fuarlardan ayrışıyor
Konumu ve hitap ettiği koleksiyoner profili düşünüldüğünde TEFAF, sosyal medya görünürlüğünün belirleyici olduğu pek çok fuardan belirgin biçimde ayrışıyor. Hollanda’nın Belçika ve Almanya sınırına yakın, Orta Çağ dokusunu hâlâ koruyan Maastricht kentinde düzenlenen fuar, büyük metropollerin hız ve gösteriş odaklı sanat ortamlarına bilinçli bir mesafe koyuyor. Bu coğrafi konum ve kentin tarihsel atmosferi, fuarın kimliğini de şekillendiriyor. Burası, sanat tarihini ve koleksiyonerliği gerçekten önemseyen, uzmanlık bilgisinin, diğer bir deyişle connoisseurship’in yarattığı entelektüel heyecanı paylaşan insanların buluştuğu bir merkez. Ai Weiwei “Burada sanat piyasasından çok sanat tarihinin gücünü hissedersiniz” diyerek fuarın bu yönünün altını çiziyor. Hepimiz biliyoruz, son otuz yılda küresel sermayenin geçirdiği dönüşüm, sanat fuarlarına katılan ve çalışan kitleyi de değiştirdi. Bugün kendini sanat profesyoneli olarak tanımlayan, ancak sanat ya da yaratıcı endüstriler üzerine formel bir eğitim almamış yeni bir kesimden söz etmek mümkün. Batı ülkelerinde çoğunlukla akademi ön planda tutulsa da Türkiye gibi gelişen sanat sahnelerinde sanat alanında çalışan birçok kişi, yeterli bir eğitim düzeyine sahip değil. Yeniden TEFAF’a dönersek, TEFAF bu iklimin ortasında, alanının en saygın bağımsız uzmanlarıyla çalışıyor.
Fuarın en ayırt edici özelliklerinden biri son derece titiz ekspertiz (vetting) süreci. Bağımsız uzmanlar, müze küratörleri, yöneticiler ve restoratörler tüm eserleri fuar açılmadan önce inceliyor, böylece koleksiyonerler ve müzeler satın aldıkları eserlerin doğruluğuna güven duyuyor. Bu yaklaşım, özellikle büyük ölçekli koleksiyonerler için güçlü bir güven ortamı yaratırken, TEFAF’ın uluslararası itibarını da pekiştiriyor.
TEFAF’ın alıcı kitlesi kimler?
Fuarın çıkış noktası için Old Masters tabloları ile antika tüccarlarını aynı platformda buluşturmak dedik ama TEFAF, kerli ferli müzelerin de odağında... Metropolitan Müzesi eski direktörü Thomas Campbell, bu fuar için yok yere “Müzeler için eşsiz keşif alanı” demiyor. 2025 edisyonunda TEFAF üzerinden alım yaptığı belirtilen kurumlar arasında kimler yok ki... The Metropolitan Museum of Art, Rijksmuseum, Minneapolis Institute of Art, Guwei Museum (Hong Kong), Centre des Monuments Nationaux, National Museum (Stockholm), Fondation Gandur pour l’Art (Geneva), The Art Institute of Chicago yer alıyor.
Kirchner, Gauguin, Morisot ve Hepworth...
TEFAF Maastricht 2026’ya dair ilk açıklamalar, fuarın yine geniş bir tarihsel aralığı kapsadığını gösteriyor. Organizasyon 7 bin yıllık bir zaman skalasından söz ederken, fuarın “First Look” seçkilerinde modern ve klasik sanat tarihinin öne çıkan isimleri yan yana geliyor. Bu yıl alıcısını bekleyen önemli isimler arasında ise Kirchner, Gauguin, Morisot ve Hepworth var. Damien Hirst’ün dediği gibi, “Sanat fuarından çok, eser satın alabileceğiniz bir müze” gezmek isterseniz ve Marina Abramovic’in tarif ettiği gibi zamanda yolculuğa çıkmak istiyorsanız TEFAF Maastricht 2026, 14–19 Mart’ta, “First Look” günleri ise 12-13 Mart’ta...