Bu yılki Venedik Bienali’nin merhum artistik direktörü Koyo Kouoh’un küratöryal vizyonu, kentte düzenlenen bir basın toplantısında açıklandı. 61. Uluslararası Sanat Sergisi, In Minor Keys başlığıyla, çoğunluğu Küresel Güney’den gelen 111 sanatçı ve sanatçı kolektifini ağırlayacak. Bu yılki Venedik Bienali, 9 Mayıs – 22 Kasım tarihleri arasında gerçekleşecek.
Afrikalı sanatçıları destekleme konusunda uzun yıllar emek veren çağdaş sanatın önde gelen isimlerinden Kouoh, Venedik Bienali’ni küratörlüğünü üstlenen ilk Afrikalı kadın sanatçıydı. Kouoh, Mayıs ayında Basel, İsviçre’de hayatını kaybetti.
Basın toplantısında, Kouoh’un beş kişilik küratöryal ekibi In Minor Keys sergisinin temasını detaylandırdı. Sergi, "ne dünya olayları hakkında uzun uzadıya yorumlar, ne de karmaşıklaşan ve sürekli kesişen krizlerden kaçış" amacı güdüyor. Daha çok, sanatın doğal ortamı ve toplumsal işleviyle doğrudan radikal bir bağ kurmayı hedefliyor.
Ekipten araştırma asistanı Rory Tsapayi, “Seçilen sanatçılar, alt akımlara açılan kanallar,” diyor. “Hep birlikte kolektif bir bütün oluşturuyorlar. Formun sınırlarını zorluyorlar. Bunlar, sanatlarıyla topluma içten ve doğal bir şekilde dokunan sanatçılar.” Ekipten bir diğer isim Gabe Beckhurst Feijoo ise yapıyı şöyle tanımlıyor: “Yapı soyut bir biçimde belirlenmiş değil. Bölümlere ayrılmıyor, öncelikler ve alt akımlar gözetilerek organize ediliyor.”
Küratörlerden Rasha Salti ise küratöryal sürecin nasıl kurgulandığını aktarırken, “Aylar süren çevrimiçi toplantıların ardından [Kouoh], bizi Dakar’da [kendi kurduğu Raw Material Company’de] bir araya getirdi. Nisan ayında yoğun bir çalışma haftası geçirdik. O ise adeta bizim orkestra şefimiz gibiydi. Biz doğaçlama yaparken o kompozisyonu şekillendiriyordu. Ne zaman bir sanatçının adı anılsa, meyvenin [mango ağacından] düştüğünü fark ettik. Bu o kadar sık oluyordu ki, bir isim söylendiğinde meyve düşmediğinde bile, beklentiyle bir süre dururduk."
Kouoh’un sergisi, Giardini’deki Merkezi Pavyon ve Arsenale’de gerçekleştirilecek ve Tapınaklar, Alay/Çağrı, Okullar, Büyülenme, Fiziksel ve Ruhsal Dinlenme, Eşik ve Kreol Bahçesi temaları etrafında şekilleniyor. Sergi için ayrıca Toni Morrison’ın Beloved ve Gabriel García Márquez’in Yüzyıllık Yalnızlık eserleri de önemli referans noktaları olarak kullanılıyor.
Tapınaklar bölümü, Merkezi Pavyon’da yer alacak ve merhum Senegal sanatçısı Issa Samb ile merhum Afrikalı-Amerikalı sanatçı Beverly Buchanan'ın anısına yer verecek. Alay/Çağrı temasına dahil olan sanatçılar arasında Nick Cave, Alvaro Barrington, Daniel Lind-Ramos, Ebony G. Patterson, Johannes Phokela, Tammy Nguyen ve Kaloki Nyamai yer alıyor.
Küratörlerden Marie Hélène Pereira, “Ziyaretçiler, bu toplulukların bir parçası olmaya davet ediliyor,” şeklinde konuştu.
Küratör Pereira, Okullar temasına “sanatçıları güçlendiren ve bağlarını sürdüren ağlara” adanmış kuruluşların dahil edileceğini belirtti. Bu kuruluşlar arasında Nairobi Contemporary Art Institute, GAS Foundation (sanatçı Yinka Shonibare tarafından kuruldu) ve Denniston Hill bulunuyor.
“Bienal ölçeğinde bir sergi, bedeninizi dinlendirebileceğiniz bir alan sunabilir mi?” diye sordu Tsapayi, Kreol Bahçesitemasına atıfta bulunarak. Bu tema kapsamında eserleri yer alan sanatçılar arasında Wangechi Mutu, Otobong Nkanga, Carsten Höller ve Sandra Knecht bulunuyor.
Saati ,“Küratöryal yaklaşımda bir başka çizgi de ‘performans ve yenilik’ olacak. Giardini’de bir şairler alayı gerçekleştirilecek ve 1999’da Kouoh’un küratörlüğünü üstlendiği dokuz Afrikalı şairin yolculuğu olan Poetry Caravan’dan ilham alınacak,” dedi. “Şiir, onun için küratöryal müdahalenin yol gösterici ışığıydı.”
Editör Siddhartha Mitter, katalogta özellikle "işbirlikçi üretim biçimi"nin öne çıkarılacağını vurguladı. Her sanatçı için ayrılan dört sayfalık bölümlerde, stüdyo alanları ve yaratım süreçlerini gösteren eskizler ve fotoğraflar yer alacak.
Douala, Kamerun doğumlu Kouoh, Cape Town’daki Zeitz Museum of Contemporary Art Africa’ın icra direktörüydü. Afrika kıtasından ve diasporadan sanatçıların görünürlüğünü artıran güçlü bir savunucu olarak uluslararası ölçekte tanınmıştı. Basel’de bir hastanede yaşamını yitirmesi, sanat dünyasının dört bir yanında derin bir üzüntü ve taziye mesajlarıyla karşılandı. Bienal Başkanı Pietrangelo Buttafuoco ise Kouoh’u “başka bir yerden fısıldayan bir düşünür” ve “yeni haritalar çizen biri” sözleriyle andı.